Co to jest JSON? Kompletny przewodnik dla początkujących 2026

# Co to jest JSON? Kompletny przewodnik dla początkujących

JSON (JavaScript Object Notation) stał się de facto standardem wymiany danych w sieci. Niezależnie od tego, czy jesteś początkującym programistą, analitykiem danych czy po prostu pasjonatem technologii internetowych, zrozumienie JSON jest niezbędne w dzisiejszym cyfrowym świecie.

Co oznacza skrót JSON?

JSON to skrót od JavaScript Object Notation. Mimo swojej nazwy, JSON jest formatem danych niezależnym od języka programowania. Można go używać w praktycznie każdym nowoczesnym języku, takim jak Python, Java, C#, PHP i oczywiście JavaScript.

Pochodzenie JSON

JSON został wprowadzony przez Douglasa Crockforda na początku lat 2000. jako lekka alternatywa dla XML. Jego prostota i czytelność szybko sprawiły, że stał się preferowanym wyborem dla API internetowych i plików konfiguracyjnych.

Dlaczego JSON jest ważny w 2026 roku?

W nowoczesnym programowaniu JSON jest wszechobecny:

• Webowe API: REST API wykorzystują JSON do przesyłania danych w żądaniach i odpowiedziach.
• Pliki konfiguracyjne: Aplikacje używają plików .json do przechowywania ustawień.
• Bazy danych NoSQL: Bazy takie jak MongoDB przechowują dane w formatach typu JSON.
• Wymiana danych: Systemy komunikują się ze sobą, przesyłając JSON.
• AI i Machine Learning: Konfiguracje modeli i zestawy danych często korzystają z JSON.

Składnia i struktura JSON

Podstawowe zasady składni

Składnia JSON opiera się na kilku fundamentalnych zasadach:

Dane są w parach nazwa/wartość: "nazwa": "wartość"

Dane są oddzielone przecinkami: ,

Klamry otaczają obiekty: {}

Nawiasy kwadratowe otaczają tablice: []

Ciągi znaków muszą być w podwójnych cudzysłowach: "tekst"

Prosty przykład JSON

{
  "imię": "Jan Kowalski",
  "wiek": 30,
  "czyStudent": false,
  "email": "jan@example.com"
}

Typy danych w JSON

JSON obsługuje sześć podstawowych typów danych:

1. Ciąg znaków (String)

Tekst ujęty w podwójne cudzysłowy: "Anna".

2. Liczba (Number)

Liczby całkowite lub zmiennoprzecinkowe: 25, 19.99.

3. Wartość logiczna (Boolean)

Wartości true lub false.

4. Null

Wartość null oznaczająca brak danych.

5. Obiekt (Object)

Zbiór par klucz-wartość ujęty w klamry {}.

6. Tablica (Array)

Uporządkowana lista wartości w nawiasach kwadratowych [].

---

Zalety JSON

• Czytelność: Łatwy do odczytania przez ludzi i maszyny.
• Lekkość: Mniejszy rozmiar plików niż w przypadku XML.
• Uniwersalność: Obsługiwany przez niemal każdy język programowania.

Podsumowanie

JSON to fundament nowoczesnej wymiany danych. Jego prostota i wszechobecność sprawiają, że jest to jedna z najważniejszych technologii, jakie warto poznać na początku drogi z programowaniem.