JSON Nedir? Yeni Başlayanlar İçin Tam Kılavuz 2026

# JSON Nedir? Yeni Başlayanlar İçin Tam Kılavuz

JSON (JavaScript Object Notation), modern web dünyasında veri alışverişi için standart hale gelmiş, hafif ve okunması kolay bir veri formatıdır. İster yazılıma yeni başlayın, ister veri analisti olun, JSON'u anlamak günümüz teknoloji dünyasında temel bir ihtiyaçtır.

JSON Kelimesinin Anlamı Nedir?

JSON, JavaScript Object Notation (JavaScript Nesne Notasyonu) kelimelerinin kısaltmasıdır. İsmi her ne kadar JavaScript'e dayansa da, JSON dilden bağımsız bir formattır; yani Python, Java, C#, PHP ve tabii ki JavaScript gibi neredeyse tüm programlama dilleriyle sorunsuz çalışır.

JSON Neden Bu Kadar Popüler?

Modern yazılım geliştirmede JSON her yerdedir:

• Web API'leri: Uygulamalar sunucularla haberleşirken genellikle JSON kullanır.
• Yapılandırma Dosyaları: Birçok program ayarlarını .json uzantılı dosyalarda saklar.
• NoSQL Veritabanları: MongoDB gibi veritabanları veriyi JSON benzeri formatlarda tutar.
• Yapay Zeka: Model yapılandırmaları ve veri setleri sıklıkla JSON formatındadır.

---

JSON Sözdizimi ve Yapısı

JSON kuralları oldukça basit ve kısıtlıdır:

Veri anahtar/değer çiftleri halindedir: "ad": "Ali"

Veriler virgülle ayrılır: ,

Süslü parantezler nesneleri tutar: {}

Köşeli parantezler dizileri tutar: []

Metinler (String) çift tırnak içinde olmalıdır: "metin"

Basit Bir JSON Örneği

{
  "ad": "Ahmet Yılmaz",
  "yas": 30,
  "ogrenciMi": false,
  "eposta": "ahmet@ornek.com"
}

---

Desteklenen Veri Türleri

JSON içinde altı temel veri türü kullanabilirsiniz:

• Metin (String): Çift tırnak içinde yazılır.
• Sayı (Number): Tam sayılar veya ondalıklı sayılar.
• Mantıksal (Boolean): true veya false.
• Nesne (Object): İç içe geçmiş süslü parantezli yapılar.
• Dizi (Array): Köşeli parantez içinde sıralı listeler.
• Null: Değerin olmadığını (boş olduğunu) belirtir.

Sonuç

JSON, sadeliği ve hızıyla web teknolojilerinin bel kemiği haline gelmiştir. Büyük dosyalarda bile okuması ve yönetmesi kolaydır. Eğer çok büyük JSON dosyalarıyla (100MB+) çalışmanız gerekirse, Big JSON Viewer gibi araçlar tarayıcınızı kasmadan bu verileri incelemenize yardımcı olur.